NHỮNG HIỂU BIẾT CĂN BẢN VỀ DI CHỨNG NÓI NGỌNG SAU PHẪU THUẬT KHE HỞ VÒM

Bs Đặng Hoàng Thơm, Bs Trần Đình Phượng, Bs Phạm Tuấn Hùng

  1. Khái niêm

Nói ngọng, nói giọng mũi sau phẫu thuật khe hở vòm là một tình trạng khá phổ biến. Ở nước ta, tình trạng nói ngọng sau phẫu thuật vòm vẫn chưa được nhiều tác giả nghiên cứu. Tại một nghiên cứu tại Trung tâm y học Asan, Hàn Quốc tỷ lệ này gặp khoảng 19.2% {1}.

Mức độ nói ngọng của trẻ cũng rất đa dạng, trẻ có thể nói ngọng một số âm tiết ở đầu như “ s,x,p…” hay nói ngọng hầu hết các từ trong câu. Tình trạng nói ngọng ảnh hưởng nhiều tới khả năng giao tiếp của trẻ. Đăc biệt ở độ tuổi dến trường, tình trạng nói ngọng khiến các trẻ này ngại giao tiếp, dần trở nên nhút nhát và ảnh hưởng tới kết quả học tập. Vì vậy, chúng tối viết bài này nhằm mục đích giúp các bậc cha mẹ hiểu biết hơn về bệnh lý này và có thêm địa chỉ tin cậy để điều trị cho trẻ.

  1. Nguyên nhân trẻ nói ngọng sau phẫu thuật vòm

Nguyên nhân khiến trẻ nói ngọng là đa dạng, có thể gặp một hay nhiều nguyên nhân đồng thời như sau:

  • Thời điểm phẫu thuật muộn, phẫu thuật vòm sau khi trẻ đã nói ngọng,
  • Phương pháp phẫu thuật vòm chưa đúng, chưa phục hồi được giải phẫu sinh lý vòm.
  • Có lỗ thông mũi miệng làm thoát khí từ miệng lên mũi
  • Phẫu thuật tạo hình môi không đúng, không lựa chọn đúng thời điểm, phẫu thuật sai gây xơ cơ, vận động môi hạn chế,
  • Thiểu sản vòm hầu: vòm mềm không di chuyển không đủ lên trên và ra sau khiến thoát khí lên mũi khi trẻ nói.
  • Không được hướng dẫn cách tập, luyện âm

hình ảnh thierus san vòm hầu (Copy)

Hình ảnh: Một số hình ảnh là nguyên nhân trẻ nói ngọng

  1. Điều trị

Thời điểm phẫu thuật thích hợp: Các nghiên cứu cho thấy trẻ bắt đầu luyện âm, nói tiếng bi bô đầu tiên khi trẻ khoảng 13-15 tháng. Để hạn chế trẻ nói ngọng, vòm hầu phải được tạo hình trước khi trẻ tập nói khoảng 2 tháng. Như vậy lứa tuổi thích hợp nhất để tạo hình vòm từ 9-12 tháng tuổi.

khe hở vòm

Hình ảnh: Sự khác biệt cơ vòm hầu ở trẻ mắc khe hở vòm và trẻ bình thường.

Lựa chọn phương pháp phẫu thuật tạo hình vòm thì đầu thích hợp: Furlow, Pushback, Bardach,…

furlow2

Hình ảnh: Phương pháp mổ vòm Furlow, chuyển hướng cơ nâng vòm hầu từ dọc hai bên khe hở vòm thành nằm ngang.

Đóng các lỗ thông vòm

Điều trị thiểu sản vòm hầu: phẫu thuật Furlow, vạt thành hầu sau, vạt thành hầu bên

hình ảnh sau phẫu thuật furlow

Hình ảnh: Phẫu thuật Furlow điều trị thiếu sản vòm hầu

Tập trị liệu ngôn ngữ.

  1. Địa chỉ điều trị nói ngọng sau phẫu thuật vòm

Khoa sọ mặt và tạo hình- Bệnh viện nhi Trung Ương

Bs Đặng Hoàng Thơm: 0904136131

Bs Trần Đình Phượng: 0982809862

  1. Seunghee Ha, 1 Kyung S. Koh.” Clinical Outcomes of Primary Palatal Surgery in Children with Nonsyndromic Cleft Palate with and without LipBiomed Res Int. 2015; 2015: 185459.