NHỮNG HIỂU BIẾT CĂN BẢN VỀ BỆNH LÝ SỤP MI MẮT BẨM SINH 

Bs Đặng Hoàng Thơm, Bs Trần Đình Phương, Bs Phạm Tuấn Hùng

 

  1. Khái niệm:

Sụp mi (blepharoptosis, ptosis, drooping eye) là sự sa của mi trên xuống thấp hơn vị trí bình thường ở tư thế nhìn thẳng. Mi có thể bị sụp với các mức độ khác nhau, bệnh ở 1 bên hoặc cả 2 bên

  1. Sinh lý vận động mi trên:

Mi trên được nâng lên tạo động tác mở mắt do tác dụng hợp lực của 3 cơ: cơ Muller, cơ nâng mi và cơ trán.

  • Cơ Muller do thần kinh thực vật chi phối, tác dụng nâng mi khoảng 2 mm
  • Cơ nâng mi trên phối hợp với cơ trán giữ vai trò chính trong động tác mở mắt, khả năng nâng mi trên khoảng 13-15 mm
  • Khi không có hợp lực cùng cơ trán, cơ nâng mi trên đơn thuần nâng mi trên khoảng 10-12mm

Bình thường sự phối hợp của 3 cơ trên giúp nâng bờ mi trên nằm dưới rìa bờ trên giác mạc khoảng 2mm

giải phẫu cơ nâng mi và cơ vẫn nhãn

  1. Chẩn đoán sụp mi bẩm sinh

Chẩn đoán sụp mi khi khoảng cách bờ tự do mi trên tới rìa giác mạc > 2mm, do các bệnh lý của nhóm cơ nâng mi

Phân biệt giả sụp mi: nguyên nhân do vị trí nhãn cầu bất thường.

IMG_0056

IMG_0057

 

 

  1. Phân loại mức độ sụp mi

 

Người bình thường

Nhẹ

Vừa

Nặng

Khoảng cách bờ tự do mi trên tới rìa giác mạc

1-2 mm

3-4mm

5-6 mm

>6mm

  1. Chẩn đoán nguyên nhân
  1. Sụp mi bẩm sinh
  • Sụp mi bẩm sinh đơn thuần: do bất thường cơ nâng mi trên, cơ Muller,…
  • Sụp mi bẩm sinh kết hợp thiểu năng cơ thẳng trên: lác dưới cùng bên, nhược thị
  • Sụp mi bẩm sinh do liệt dây III: kèm theo lác dưới ngoài
  • Hội chứng: Marcus Gunn, hẹp khe mi
  1. Sụp mi mắc phải:
  • Do chấn thương vùng mi,…
  • Sụp mi người già
  • Không rõ nguyên nhân
  1. Các chỉ số lâm sàng cần được đánh giá kĩ lưỡng trước khi quyết định điều trị
  • Khoảng cách giữa 2 bờ mi: Độ cao giữa 2 bờ mi được đo ở vị trí trung tâm, giá trị từ 8-12mm (trung bình 10mm ở người trưởng thành).
  • Khoảng cách từ bờ mi trên tới điểm phản xạ ánh sáng của đồng tử (upper  lid  margin  to  corneal  reflex  distance): được đo khi bệnh nhận nhìn thẳng. Trị số này trong khoảng 4,0 – 4,5mm. Nếu khoảng cách này dưới 4 mm, MRD-1 ghi nhận là giá trị âm tính, điều này có nghĩa rằng mức độ sụp mi là nặng.
  • Đánh giá chức năng cơ nâng mi trên: Biên độ hoạt động cơ nâng mi trên bình thường từ 10-15 mm, yếu 6-9mm, không còn chức năng ≤ 5mm.
  • Đánh giá mức độ sụp mi: dựa vào khoảng cách bờ tự do mi trên tới rìa giác mạc.chỉ số MRD-1
  • VII.  Chỉ định điều trị phẫu thuật sụp mi bẩm sinh
  1. Khi chức năng có nâng mi còn tốt (> 10 mm): Thu ngắn cơ nâng mi
  • Cắt ngắn cơ nâng mi, hoặc khâu nếp gấn gân cơ nâng mi
  1. Chức năng cơ nâng mi yếu (6-9mm): Cân nhắc phương pháp phẫu thuật
  2. Khi chức năng cơ nâng mi không còn (≤ 5mm): Chỉ định treo cơ nâng mi vào cơ trán
  • Treo cơ nâng mi tĩnh: Dùng chỉ không tiêu, silicon hay cân cơ căng mạc đùi khâu treo cơ nâng mi vào cơ trán.
  • Ưu điểm: Dễ thực hiện hơn các phương pháp khác
  • Nhược điểm: Bờ mi cố định tại một vị trí nên dễ gây khô giác mạc và phải điều chỉnh biên độ bờ mi khi trẻ lớn. Đặc biệt khi dùng chỉ không tiêu hay silicon đây là dị vật nên gây phản ứng viêm, xơ.
  • Treo cơ nâng mi động: vạt trượt cơ trán
  • Ưu điểm: vận động mi tri sinh lý gần như bình thường
  • Nhược điểm: phẫu thuật phức tạp
  • IMG_0058
  • IMG_0055